Praca po 65. roku życia to coraz popularniejszy wybór w Polsce, umożliwiający łączenie emerytury z zarobkami i podnoszący przyszłe świadczenia. Dzięki brakowi limitów zarobków oraz ulgom podatkowym seniorzy mogą zwiększać swoje dochody, a pracodawcy – zyskać doświadczonych specjalistów. Artykuł wyjaśnia m.in. aktualne regulacje prawne, korzyści zdrowotne i społeczne pracy w dojrzałym wieku, a także programy rządowe wspierające zatrudnianie emerytów. Dowiesz się też, jakie wyzwania wiążą się z aktywnością zawodową seniorów i jak im zaradzić.
Regulacje prawne dotyczące pracy po 65. roku życia
Osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny (65 lat dla mężczyzn), mogą swobodnie łączyć emeryturę z zatrudnieniem. Kluczowym warunkiem jest wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy przed złożeniem wniosku emerytalnego. Po przyznaniu świadczenia możliwe jest ponowne podjęcie pracy – nawet u tego samego pracodawcy – bez ryzyka utraty prawa do emerytury. Wystarczy jednodniowa przerwa między rozwiązaniem a nawiązaniem nowej umowy.
ZUS zawiesza wypłatę emerytury wyłącznie w sytuacji, gdy senior kontynuuje pracę u dotychczasowego pracodawcy bez przerwy po przejściu na emeryturę. W takim przypadku świadczenie jest wstrzymywane do momentu zakończenia współpracy. Ważne: osoby po 65. roku życia nie mają ograniczeń zarobkowych – mogą dorabiać dowolną kwotę bez konsekwencji dla wysokości emerytury. Wyjątkiem są emeryci korzystający z dopłaty do świadczenia minimalnego, gdzie przekroczenie określonych przychodów może obniżyć wypłatę.
Statystyki zatrudnienia seniorów w Polsce
W ciągu ostatniej dekady liczba pracujących emerytów w Polsce wzrosła o ponad 50%. Pod koniec 2024 roku aktywnych zawodowo było już 872,6 tys. seniorów, podczas gdy w 2015 roku – 575,4 tys. Kobiety stanowią 58% tej grupy, z wyjątkiem województwa śląskiego, gdzie dominują mężczyźni (52,7%). Średni wiek pracującego emeryta to 67,5 roku.
Mimo pozytywnego trendu, Polska wciąż pozostaje w tyle za unijną średnią. Aktywność zawodowa mężczyzn w wieku 65–69 lat wynosi zaledwie 17,1%, a kobiet – 24,9%. Dla porównania, w Szwecji czy Niemczech wskaźniki te przekraczają 74%. Głównymi barierami są stereotypy oraz mniejsza dostępność programów aktywizujących dla starszych pracowników. Eksperci podkreślają, że poprawa tych statystyk wymaga współpracy między rządem a pracodawcami.
Korzyści dla pracowników kontynuujących aktywność zawodową
Każdy dodatkowy rok pracy po 65. urodzinach zwiększa przyszłą emeryturę średnio o 10-15%. Składki odprowadzane przez pracodawcę podnoszą kapitał zgromadzony w ZUS, co bezpośrednio przekłada się na wyższą miesięczną wypłatę. Rekordzista, który pracował 21 lat po osiągnięciu wieku emerytalnego, pobiera dziś blisko 50 tys. zł miesięcznie.
Praca w dojrzałym wieku to także sposób na utrzymanie sprawności fizycznej i intelektualnej. Regularne obowiązki zawodowe opóźniają procesy starzenia, zmniejszają ryzyko depresji i izolacji społecznej. Wielu seniorów traktuje zatrudnienie jako formę samorealizacji – możliwość przekazywania wiedzy młodszemu pokoleniu lub rozwijania pasji w znanej branży.
Zalety zatrudniania seniorów dla pracodawców
Firmy zatrudniające osoby po 65. roku życia zyskują doświadczonych pracowników z ugruntowanymi kompetencjami miękkimi. Seniorzy wyróżniają się lojalnością – ich fluktuacja jest nawet o 40% niższa niż w przypadku młodszych pokoleń. To szczególnie cenne w branżach wymagających specjalistycznej wiedzy, takich jak medycyna, prawo czy inżynieria.
Starszych pracowników coraz częściej wykorzystuje się w roli mentorów. Programy odwróconego mentoringu pozwalają łączyć ich doświadczenie z technologiczną sprawnością młodszych kolegów. Taki model współpracy buduje mosty między pokoleniami, zwiększa innowacyjność zespołów i redukuje koszty szkoleń. Dodatkowym atutem jest elastyczność seniorów – chętniej niż młodsi pracownicy godzą się na niepełny wymiar godzin lub zadaniowy system pracy.
Ulgi podatkowe dla pracujących emerytów
Seniorzy kontynuujący pracę po 65. roku życia mogą skorzystać z preferencyjnego rozliczenia PIT. Zwolnienie z podatku obejmuje przychody do kwoty 85 528 zł rocznie z umów o pracę, zlecenia czy działalności gospodarczej opodatkowanej skalą podatkową. Warunkiem jest rezygnacja z pobierania emerytury oraz podleganie ubezpieczeniom społecznym.
Rozliczając się na zasadach ogólnych, pracujący emeryci dodatkowo korzystają z podwyższonej kwoty wolnej od podatku (30 tys. zł). Łącznie pozwala to na nieopodatkowanie zarobków do 115 528 zł rocznie. Ulga nie dotyczy osób pobierających emeryturę – w takim przypadku cały dochód podlega standardowemu opodatkowaniu.
Wyzwania związane z pracą po 65. roku życia
Problemy zdrowotne to główna bariera w utrzymaniu aktywności zawodowej. Seniorzy często zmagają się z ograniczoną wydolnością fizyczną, co wymaga dostosowania stanowisk pracy – np. ergonomicznych krzeseł czy ograniczenia obowiązków wymagających dźwigania.
Adaptacja do technologii bywa źródłem frustracji – 37% pracujących emerytów przyznaje, że obsługa nowoczesnych systemów informatycznych sprawia im trudność. Rozwiązaniem są szkolenia z cyfrowych narzędzi prowadzone przez pracodawców lub lokalne ośrodki szkoleniowe. Dodatkowym wyzwaniem pozostają stereotypy – część pracodawców wciąż preferuje młodszych kandydatów, pomimo dowodów na większą lojalność starszych pracowników.
Formy zatrudnienia preferowane przez seniorów
Umowy cywilnoprawne stanowią 68% wszystkich form współpracy z emerytami. Seniorzy cenią sobie elastyczność zleceń – możliwość dostosowania godzin pracy do kondycji zdrowotnej czy opieki nad wnukami. Popularnością cieszą się również zadaniowe systemy pracy, gdzie wynagrodzenie zależy od efektów, a nie obecności w biurze.
Praca w niepełnym wymiarze godzin (65% przypadków) pozwala łączyć obowiązki zawodowe z rekreacją i leczeniem. Coraz więcej firm wprowadza hybrydowy model współpracy – 2-3 dni w tygodniu w biurze, resztę z domu. Taki układ szczególnie sprawdza się w branżach kreatywnych, doradczych i edukacyjnych.
Programy wsparcia rządowego dla pracodawców
Pracodawcy zatrudniający seniorów mogą otrzymać dofinansowanie w wysokości do 50% minimalnego wynagrodzenia (obecnie 2 333 zł miesięcznie). Warunkiem jest utrzymanie współpracy przez 24 miesiące oraz zobowiązanie do zatrudniania osoby przez kolejny rok po zakończeniu subsydiowania.
Program obejmuje również bezpłatne audyty stanowisk pracy i refundację kosztów adaptacji przestrzeni biurowej dla seniorów. W 2025 roku wprowadzono dodatkowe benefity – ulgę na zakup sprzętu rehabilitacyjnego dla pracowników 65+ oraz preferencyjne kredyty dla firm tworzących oddziały mentorskie prowadzone przez emerytów.