Chcesz mówić po niemiecku naprawdę naturalnie? Poznaj różnice i zastosowanie „obwohl” i „trotzdem”! Te dwa słowa, choć podobne, mają inne funkcje w zdaniach, inny szyk i specyficzne pułapki. Dzięki praktycznym wskazówkom, przykładom oraz ćwiczeniom zawartym w artykule, szybko zrozumiesz, gdzie i jak używać tych wyrażeń bez błędów – nawet na co dzień!
Znaczenie spójników „obwohl” i „trotzdem”
Oba niemieckie wyrazy są bardzo często mylone przez osoby uczące się języka, bo dotyczą sytuacji, gdy coś dzieje się niezgodnie z oczekiwaniami. „Obwohl” tłumaczymy jako „chociaż” albo „mimo że”, a więc oznacza ono, że czynność czy sytuacja miała miejsce, mimo pewnych przeszkód lub wbrew przewidywaniom. Przykład: „Obwohl es regnet, gehe ich spazieren.” – „Mimo że pada deszcz, idę na spacer.” Widzimy tu wyraźnie element zaskoczenia ― ktoś się czegoś nie spodziewał, a jednak coś się wydarzyło.
Z kolei „trotzdem” oznacza „mimo to” lub „pomimo tego” i także jest związane z przełamywaniem oczekiwań, ale na poziomie dwóch następujących po sobie zdań. W praktyce „trotzdem” służy do podkreślenia, że dane wydarzenie było reakcją na coś przeciwnego albo trudnego, np. „Es regnet, trotzdem gehe ich spazieren.” – „Pada deszcz, mimo to idę na spacer.”. Różnica polega na tym, że „obwohl” podkreśla zaskoczenie już w pierwszej części, a „trotzdem” zaznacza kontrast pomiędzy dwiema wypowiedziami.
W codziennej komunikacji warto pamiętać, że „obwohl” dotyczy raczej jednej złożonej wypowiedzi, natomiast „trotzdem” często łączy dwa równorzędne zdania. Oswajając się z tymi różnicami, o wiele prościej będzie rozumieć i budować typowe niemieckie zdania.
Różnice w zastosowaniu „obwohl” i „trotzdem”
Praktyka pokazuje, że „obwohl” i „trotzdem” mają zbliżoną funkcję, jednak nigdy nie używa się ich zamiennie. Co trzeba zapamiętać? „Obwohl” jest typowym spójnikiem podrzędnym i wprowadza tzw. zdanie poboczne. To znaczy, że stawia się je pomiędzy dwiema częściami jednego zdania złożonego, a po nim buduje się szczególną kolejność wyrazów (czasownik ląduje na końcu). Ma to brzmieć tak: „Obwohl ich krank bin, gehe ich in die Arbeit.” – „Chociaż jestem chory, idę do pracy.”
„Trotzdem” natomiast nie jest spójnikiem, lecz przysłówkiem pełniącym w zdaniu funkcję łącznika. Łączy dwa osobne, pełne zdania i podkreśla, że mimo przeszkód coś się stało lub zostało zrobione. To typowe dla niemieckiej gramatyki, że po „trotzdem” zmienia się kolejność słów w zdaniu ― od razu po tym wyrazie pojawia się orzeczenie (czasownik), potem podmiot i reszta informacji.
Bardzo ważne: jeśli ktoś powie „Trotzdem es regnet, gehe ich spazieren”, będzie to niepoprawne! „Trotzdem” używa się tylko w roli łącznika zdań i nie może rozpoczynać zdania podrzędnego.
Budowa zdań z „obwohl” – szyk końcowy
Czasami na lekcjach niemieckiego pojawia się stwierdzenie, że „obwohl” komplikuje życie początkującym. Ale to nic strasznego, wystarczy zapamiętać jedną zasadę: po „obwohl” czasownik zawsze znajduje się na końcu zdania. To tak zwany szyk końcowy. Nieważne, czy zdanie z „obwohl” stoi na początku, czy na końcu całej wypowiedzi ― trzeba pamiętać o tej regule.
Na przykład: „Obwohl ich müde bin, lese ich das Buch.” („Chociaż jestem zmęczona, czytam tę książkę.”). Jeśli zdanie z „obwohl” stoi na końcu, np. „Ich lese das Buch, obwohl ich müde bin.”, czasownik w tej części także ląduje na samym końcu. W praktyce bardzo ważne jest to, by nie zgubić tej końcówki – niemiecki bardzo surowo podchodzi do błędnej kolejności!
Zdania z „obwohl” są zawsze złożone, to znaczy zawierają zdanie główne i poboczne. „Obwohl” może otwierać zdanie lub pojawić się po przecinku ― zasadą jest, że niezależnie od kolejności, czasownik w tej części wędruje na koniec.
Budowa zdań z „trotzdem” – szyk przestawny
Osoba ucząca się niemieckiego szybko zauważy, że „trotzdem” wymusza zupełnie inny porządek w zdaniu niż „obwohl”. Po „trotzdem” obowiązuje szyk przestawny (inwersja), czyli kolejność: najpierw czasownik, potem podmiot i reszta zdania. To wymóg nie do obejścia!
Wygląda to tak: „Es regnet, trotzdem gehe ich spazieren.” – „Pada deszcz, mimo to idę na spacer.” Tutaj „trotzdem” stoi zawsze na początku drugiego zdania w konstrukcji, która łączy dwie całościowe wypowiedzi. Tu właśnie po „trotzdem” widzimy czasownik: „gehe”, potem dopiero pojawia się „ich”.
To bardzo praktyczna zasada ― wypowiedzi z „trotzdem” są zawsze dwuczłonowe: najpierw stwierdzenie, potem reakcja, zawsze z przestawionym szykiem. Warto ćwiczyć od razu całe schematy takich zdań, bo są one bardzo typowe w niemieckim i znakomicie pokazują, jak język radzi sobie z… przekorną rzeczywistością.
W codziennej praktyce „trotzdem” świetnie sprawdza się tam, gdzie chcemy wyrazić upór, niespodziewaną decyzję lub podkreślić kontrast między dwoma zdaniami. Wystarczy dobrze opanować szyk, aby brzmieć naturalnie!
Przykłady zdań z „obwohl” i „trotzdem”
Najlepszym sposobem na zrozumienie działania „obwohl” oraz „trotzdem” jest zapoznanie się z autentycznymi przykładami. W zdaniach z „obwohl” podkreśla się, że mimo pewnych warunków czy przeciwności sytuacja się wydarzyła. „Obwohl ich wenig Zeit habe, räume ich mein Zimmer auf.” – Mimo że mam mało czasu, sprzątam swój pokój. Inne typowe zdanie to: „Obwohl er krank war, ging er in die Schule.” – Mimo że był chory, poszedł do szkoły. Często można usłyszeć: „Obwohl sie Kopfschmerzen hat, sieht sie fern.” – Mimo że boli ją głowa, ogląda telewizję.
W przypadku „trotzdem” budujemy dwa osobne zdania, a kontrast pomiędzy nimi jest mocno widoczny. Przykład: „Es regnet, trotzdem gehe ich spazieren.” – Pada deszcz, mimo to idę na spacer. Inna przydatna konstrukcja: „Ich habe wenig Zeit, trotzdem helfe ich dir.” – Mam mało czasu, mimo to pomogę ci. Osoby na co dzień posługujące się niemieckim chętnie używają takich zdań, by pokazać, że mimo przeszkód coś zostało zrobione. Jeden z praktycznych przykładów: „Er hat kein Geld, trotzdem kauft er jedes Jahr ein neues Auto.” – On nie ma pieniędzy, mimo to co roku kupuje nowe auto.
Najczęstsze błędy i pułapki przy stosowaniu „obwohl” i „trotzdem”
Nawet osoby zaawansowane mają czasem kłopot z poprawnym stosowaniem tych wyrażeń. Największą pułapką jest zamienne użycie „obwohl” i „trotzdem” – taka zamiana nigdy nie jest poprawna, bo oba słowa pełnią inne funkcje w zdaniu. Bardzo powszechny błąd to budowanie szyku prostego po „obwohl”, czyli nieumieszczanie czasownika na końcu zdania. Kolejna pułapka to złe ustawienie czasownika po „trotzdem” – zamiast szyku przestawnego, czyli czasownik zaraz po „trotzdem”, niektórzy ustawiają go na drugim miejscu.
Nietrudno też pomylić „trotzdem” z „trotz”, które jest przyimkiem wymagającym rzeczownika w dopełniaczu, np. „trotz des schlechten Wetters”. Niektórzy uczący się niemieckiego próbują także używać „trotzdem” na początku całego wyrażenia, choć w standardowej niemczyźnie występuje ono po pierwszym zdaniu opisującym sytuację.
Często powielanym błędem jest łączenie „obwohl” z szykiem prostym jak w języku polskim: „Obwohl ich bin müde, …”, zamiast poprawnego „Obwohl ich müde bin, …”. Dla własnego komfortu warto sporządzić sobie listę gotowych konstrukcji zdań i regularnie do niej wracać podczas ćwiczeń.
Zwroty i wyrażenia z „obwohl” i „trotzdem” przydatne w codziennej komunikacji
W codziennych rozmowach przydaje się cały zestaw gotowych zwrotów.
- „Obwohl ich keine Lust habe, gehe ich zur Arbeit.” – Mimo że nie mam ochoty, idę do pracy.
- „Obwohl es spät ist, lese ich noch ein Buch.” – Mimo że jest późno, czytam jeszcze książkę.
- „Obwohl es Sonntag ist, müssen wir früh aufstehen.” – Chociaż jest niedziela, musimy wcześnie wstać.
Jeśli chodzi o „trotzdem”, można śmiało korzystać z takich zdań jak:
- „Es ist sehr früh, trotzdem bin ich schon wach.” – Jest bardzo wcześnie, mimo to już nie śpię.
- „Mir ist kalt, trotzdem gehe ich spazieren.” – Jest mi zimno, mimo to idę na spacer.
- „Ich habe viel zu tun, trotzdem treffe ich mich mit Freunden.” – Mam dużo do zrobienia, mimo to spotykam się z przyjaciółmi.
Zapamiętanie kilku gotowych wypowiedzi z „obwohl” i „trotzdem” daje dużą pewność w rozmowie oraz pozwala uniknąć blokady, gdy trzeba szybko wyrazić zaskoczenie, przekorę lub wytrwałość.
Ćwiczenia utrwalające – zastosowanie „obwohl” i „trotzdem”
Regularne ćwiczenia pomagają wyrobić poprawne nawyki językowe.
Dobrym początkiem jest przekształcanie zdań z „obwohl” na zdania z „trotzdem” i odwrotnie. Przykład ćwiczenia:
„Obwohl ich müde bin, arbeite ich.” → „Ich bin müde, trotzdem arbeite ich.”
Inne zadanie polega na uzupełnianiu zdań wybranym spójnikiem:
„_______ ich wenig Zeit habe, mache ich meine Hausaufgaben.”
„Es regnet, _______ gehe ich spazieren.”
Przydatną praktyką jest także samodzielne wymyślanie dwóch wypowiedzi z życia wziętych, które można połączyć przez „obwohl” lub „trotzdem”. Efektem regularnych ćwiczeń jest to, że niemieckie konstrukcje zaskoczeń i kontrastu stają się zupełnie intuicyjne. Drukowane lub online testy pozwalają sprawdzić swoje postępy i utrwalić konkretne zasady – wystarczy systematycznie po nie sięgać, by opanować temat raz na zawsze.