Stare niemieckie odmiany jabłoni to prawdziwe dziedzictwo europejskiego sadownictwa, łączące w sobie historię, smak i wyjątkowe właściwości uprawowe. Od Cesarza Wilhelma po Boiken, każda odmiana oferuje unikalne cechy – od wyjątkowej odporności na mróz po charakterystyczne aromaty. Poznanie tych historycznych odmian pozwala nie tylko na odkrycie zapomnianych smaków, ale także na zrozumienie ewolucji sadownictwa i zachowanie cennego dziedzictwa genetycznego dla przyszłych pokoleń.
Cesarz Wilhelm
Odmiana ta została odkryta w Niemczech w 1864 roku i szybko zyskała uznanie wśród sadowników. Drzewo charakteryzuje się kulisto spłaszczoną koroną z wyraźnie zgrubiałymi konarami, które są porośnięte licznymi krótkopędami. Szczególnie dobrze sprawdza się w cieplejszych rejonach, co czyni ją idealną do uprawy w południowej i centralnej części Polski.
Owoce Cesarza Wilhelma to prawdziwa uczta dla podniebienia. Charakteryzują się mocno wyrównanym, szeroko-stożkowym kształtem, a ich żółto-biały miąższ oferuje korzenno-słodko-kwaskowy posmak. Skórka owoców jest gruba i chropowata, o żółto-złotym kolorze z charakterystycznym prążkowanym karminowo-czerwonym rumieńcem. Dojrzałość zbiorczą osiągają pod koniec września, a przechowywać można je aż do marca.
Warto wiedzieć, że drzewa tej odmiany wymagają specjalnego podłoża – potrzebują żyznej, próchniczej ziemi o odczynie pH 6,2-6,7. Młode drzewka mogą być wrażliwe na przymrozki, dlatego należy je odpowiednio zabezpieczać na zimę. W okres owocowania wchodzą dość późno, około 8-10 roku życia, ale cierpliwość zostaje wynagrodzona wysokiej jakości owocami.
Książę Albrecht Pruski
Ta niemiecka odmiana wyróżnia się wyjątkową odpornością na choroby i mrozoodpornością. Drzewo rośnie niezbyt silnie, tworząc koronę kulisto-spłaszczoną i luźną. Jedną z największych zalet tej odmiany jest wczesne wchodzenie w okres owocowania oraz obfite, choć przemienne plonowanie.
Owoce Księcia Albrechta Pruskiego są średniej wielkości lub duże, a ich skórka ma zielonożółtą barwę z intensywnie czerwonym prążkowanym rumieńcem. Miąższ charakteryzuje się zielonkawobiałym kolorem, jest kruchy i kwaskowaty, z wyraźnym aromatem. To sprawia, że jabłka tej odmiany świetnie sprawdzają się zarówno jako owoce deserowe, jak i do przetwórstwa.
Uprawa tej odmiany jest stosunkowo łatwa dzięki jej naturalnej odporności na choroby takie jak parch jabłoni i mączniak. Drzewa owocują obficie co drugi rok, dlatego warto zaplanować odpowiednie przerzedzanie zawiązków, aby utrzymać regularność plonowania. Owoce osiągają dojrzałość zbiorczą w połowie września, a ich okres przechowywania może trwać do grudnia.
Landsberska
Historia tej wyjątkowej odmiany sięga 1840 roku, kiedy to została wyhodowana w Gorzowie Wielkopolskim przez Theodora Heinricha Otto Burchardta. Pierwsze owoce pojawiły się dopiero w 1852 roku, a formalnie za odmianę jabłoni uznano ją w latach 1874-1877. Jest to jedna z najbardziej znanych starych odmian, która do dziś cieszy się popularnością, szczególnie w Niemczech.
Jabłka odmiany Landsberska charakteryzują się wyjątkowym smakiem i wszechstronnym zastosowaniem. Owoce są średnie lub duże, o kulisto-stożkowym kształcie i nieco spłaszczone. Skórka ma zielonożółtą barwę, czasem z delikatnym pomarańczowym rumieńcem, jest gładka i niekiedy tłusta. Miąższ ma kolor zielono-kremowy lub żółto-biały, jest soczysty i winny w smaku.
Drzewa tej odmiany wymagają odpowiedniego stanowiska – najlepiej sprawdzają się w miejscach przewiewnych i nasłonecznionych. Preferują gleby piaszczyste o lekko kwaśnym odczynie (pH 6,2-6,7). Dawniej często sadzono je wzdłuż dróg, co sprzyjało ich zdrowotności i jakości owoców. Odmiana jest jednak wrażliwa na mróz i podatna na choroby, szczególnie gdy rośnie w niewłaściwych warunkach.
Grüner Stettinger
Grüner Stettinger to historyczna odmiana jabłoni, której pierwsze wzmianki pochodzą z 1797 roku. Drzewo charakteryzuje się silnym wzrostem i szeroką, rozłożystą koroną. Doskonale sprawdza się w tradycyjnych sadach i jako jabłoń gospodarcza, szczególnie przydatna w okresie zimowym.
Owoce tej odmiany są średniej wielkości lub duże, o regularnym, spłaszczono-kulistym kształcie. Skórka jest gładka, początkowo jasnozielona, później przechodzi w żółtozieloną barwę. Na owocach wystawionych na działanie słońca pojawia się rozmyty, czerwonawy rumieniec z charakterystycznymi jasnymi punktami.
Miąższ jest zielonkawo-żółty, jędrny i soczysty, o orzeźwiającym, kwaskowatym smaku z niewielką zawartością cukru. Owoce można zbierać od początku października, ale najlepszy smak osiągają po okresie przechowywania, który może trwać nawet do kwietnia.
Wintergoldparmäne
Wintergoldparmäne to jedna z najstarszych odmian jabłoni, której historia sięga początku XIX wieku. Została sprowadzona do Niemiec około 1800 roku przez pomologa Adriana Diela, który otrzymał ją z Anglii jako „najlepszą ze wszystkich jabłoni”.
Owoce są średniej wielkości, o charakterystycznym wysokim kształcie. Skórka jest gładka i błyszcząca, w kolorze złocistożółtym, a po stronie nasłonecznionej pokryta karminowoczerwonymi prążkami. Miąższ jest matowobiały, bardzo delikatny, chrupiący, o wyjątkowym, orzechowym aromacie.
Drzewo w młodości rośnie bardzo silnie, później wytwarza dużo pędów owocowych, co wymaga regularnego przycinania. Odmiana wymaga żyznych, lekkich gleb piaszczysto-gliniastych, gdyż na ciężkich podłożach staje się podatna na choroby. Ze względu na smukłą koronę świetnie nadaje się zarówno do sadów tradycyjnych, jak i przydomowych ogródków.
Berlepsch
Berlepsch to wyjątkowa odmiana wyhodowana w 1880 roku przez Diedricha Uhlhorna juniora w Nadrenii. Owoce charakteryzują się średnią wielkością (5-6 cm wysokości i 6-7 cm szerokości) oraz wyjątkowo wysoką zawartością witaminy C – aż 23,5 mg na 100 g.
Podstawowa barwa owoców jest zielonkawo-żółta do żółtej, z charakterystycznym brązowoczerwonym rumieńcem. Miąższ jest żółtawo-biały, jędrny i niezwykle soczysty, o intensywnym, aromatycznym smaku z nutą ananasa.
Drzewo najlepiej rozwija się w łagodnych lokalizacjach. W mniej korzystnych warunkach może być podatne na raka drzew owocowych i moniliozę. Kwitnienie przypada na okres od końca kwietnia do połowy maja. Owoce można zbierać od końca września do połowy października, a okres przechowywania trwa od stycznia do marca.
Boiken
Boiken to tradycyjna niemiecka odmiana, po raz pierwszy opisana w 1828 roku w okolicach Bremy. Drzewo rośnie umiarkowanie silnie, tworząc kulistą, raczej luźną koronę. Charakterystyczną cechą są konary wyrastające niemal pod kątem prostym.
Owoce są średniej wielkości, czasami dość duże, o kształcie kulisto-stożkowatym lub kulisto-spłaszczonym. Skórka jest gładka, stosunkowo gruba i tłustawa, początkowo zielona, później jasnożółta, czasem z delikatnym, różowym rumieńcem. Miąższ jest śnieżnobiały, jędrny i soczysty, o przyjemnym winno-kwaśnym aromacie.
Odmiana wykazuje wysoką odporność na mróz (do -30 stopni), jednak jest dość wrażliwa na parcha i bardzo podatna na mączniaka, szczególnie w cieplejszych regionach. Owoce dojrzewają w drugiej połowie października i mogą być przechowywane do maja, zachowując swoje walory smakowe.